بررسی جهانی وضعیت هیدروژن در سال ۲۰۲۵
وضعیت فعلی بازار هیدروژن
بر اساس گزارشات آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، مصرف جهانی هیدروژن درسال ۲۰۲۴ نزدیک به 100میلیون تن رسید که نسبت به سال 2023 با رشدی در حدود 2 درصدی مواجه شده است اما تقریباً تمام این مقدار ازسوختهای فسیلی تولید شد. بخش عمده هیدروژن تولیدی نیز در صنعت پالایش نفت، تولید آمونیاک و صنایع سنگین مصرف شده است. بر اساس مستندات موجود،میزان مصرف هیدروژن در سال 2025 نیز حدود 100 میلیون تن و با رشدی اندک نسبت به سال قبل روبرو شده است.
بر اساس جدول زیر، تولید هیدروژن همچنان عمدتاً در نزدیکی محل مصرف انجام میشود و در حال حاضر تجارت بینالمللی هیدروژن بسیار محدود است. در نتیجه، تولید منطقهای تقریباً نشان دهنده الگوهای مصرف است؛ بهطوریکه چین نزدیک به ۳۰٪ از تولید جهانی هیدروژن را به خود اختصاص میدهد و پس از آن آمریکای شمالی و خاورمیانه قرار دارند که هر کدام حدود ۱۵٪ از تولید جهانی را به خود اختصاص دادهاند.
تقسیم بندی انواع هیدروژن
- هیدروژن (Hydrogen ) : اصطلاح کلی برای کل هیدروژن تولیدشده، صرفنظر از روش تولید می باشد.
- هیدروژن کمانتشار ( Low-emissions hydrogen): هیدروژنی که با انتشار کربن پایین تولید میشود وشامل هیدروژن تجدیدپذیر و برخی روشهای فسیلی است.
- هیدروژن تجدیدپذیر (Renewable hydrogen): معمولاً همان چیزی است که در ادبیات بازار به هیدروژن سبز معروف است؛ که عموماً با الکترولیز آب از طریق برق تجدیدپذیرتولید میشود.
- هیدروژن مبتنی برسوخت فسیلی ( Fossil-based hydrogen) عمدتاً شامل هیدروژن خاکستری می باشد.
جایگاه هیدروژن سبز
طبق گزارش IEA، هیدروژن سبز و سایر انواع هیدروژن کمکربن در مجموع کمتر از ۱ درصد تولید جهانی را تشکیل میدهند. در این راستا بدون سیاستهای حمایتی قویتر و مشوقهای اقتصادی مشخص، هیدروژن سبز در کوتاهمدت نقش اصلی در گذار انرژی نخواهد داشت.
اقتصاد و قیمت هیدروژن سبز
در سال ۲۰۲۵، قیمت هیدروژن سبز در بازه ۶ تا ۱۰ دلار به ازای هر کیلوگرم قرار دارد. قیمتهای مزبور و توجیه ناپذیری اقتصادی برای صنایع مختلف، سبب شده است تا این زمان استفاده فراگیری ازاین انرژی در جهان را شاهد نباشیم. گزارش IEA کاهش هزینه را وابسته به برق تجدیدپذیر ارزان، توسعه مقیاس الکترولایزرها و حمایت هدفمند دولتها میداند.
پروژهها و چشمانداز تا ۲۰۳۰
در این گزارش علاوه برارائه نمودارحجم سرمایهگذاری از سال 2019 الی 2025 درتأسیسات تولید هیدروژن کم کربن به تفکیک منطقه و کاربرد مد نظر؛ برآوردهای مرتبط تا سال 2030 نیز ارائه شده است.بر همین اساس ظرفیت تولیدی پروژه های جدید تا سال 2030 در حدود 37 میلیون تن درسال برآورد شده است با این حال، تنها حدود ۴.۲ میلیون تن در سال از این ظرفیت در حال حاضر عملیاتی بوده و منابع لازم برای اجرای انها تخصیص داده شده است.این رقم بهطور قابلتوجهی از اهداف اعلامی کشورهای پیشرو در این حوزه پایینتر بوده و بیانگر بالا بودن هزینه ها، ریسک های اقتصادی و در نهایت عدم وجود تقاضای تضمینشده می باشد.
جمعبندی
گزارش Global Hydrogen Review 2025 نشان میدهد که هیدروژن سبز از نظر فنی قابلاجرا و از نظر زیستمحیطی ضروری است، اما از نظر اقتصادی هنوز به سیاستگذاری قوی، حمایت مالی و ایجاد تقاضای پایدار وابسته است و بر همین اساس توسعه آن کندتر از اهداف تدوین شده، پیش رفته و به همین دلیل تولید هیدروژن همچنان وابستگی بالایی به سوختهای فسیلی دارد.
📚 منبع و محل انتشار
- International Energy Agency (IEA)
Global Hydrogen Review 2025
سال انتشار: 2025 سپتامبر
https://www.iea.org/reports/global-hydrogen-review-2025/executive-summary?utm_source=chatgpt.com
تحقیق، ترجمه و تهیه :
محمدرضا کریمی- مدیر روابط عمومی گروه صنعتی سدید
